Doa Berlindung daripada Dosa dan Hutang

SOALAN

Allahumma inni a‘udhu bika minal-ma’thami wal-maghram

JAWAPAN RINGKAS

Doa ini sahih, diriwayatkan daripada ‘A’ishah RA oleh al-Bukhari dan Muslim. Nabi ﷺ membacanya dalam solat. Lafaz yang ditanya terdapat dalam Sahih al-Bukhari, no. 832 dan 2397, serta Sahih Muslim, no. 589.

TERJEMAHAN

“Ya Allah, sesungguhnya aku berlindung kepada-Mu daripada dosa dan hutang.”

Ini ialah petikan doa Nabi ﷺ dalam riwayat ‘A’ishah RA, bukan keseluruhan lafaz hadis yang panjang.

PERAWI

‘A’ishah binti Abi Bakr RA

MAKLUMAT SUMBER DAN ULAMA

Ibn Hajar al-‘Asqalani — Fath al-Bari, 2/371–372 dan 11/180–181.

Al-Muhallab — komentar beliau dinukilkan oleh Ibn Hajar dalam Fath al-Bari, syarah Sahih al-Bukhari, no. 2397, bab memohon perlindungan daripada hutang.

Ibn al-Munayyir — komentar beliau dinukilkan oleh Ibn Hajar pada syarah hadis yang sama.

KOMENTAR HADIS

1. Ibn Hajar al-‘Asqalani

Dalam Fath al-Bari, 11/180–181, beliau menjelaskan bahawa al-ma’tham berkaitan dosa, manakala al-maghram ialah tanggungan yang perlu dibayar, seperti hutang. Dalam 2/371–372, beliau menerangkan bahawa dusta dan mungkir janji ialah keburukan yang sering berlaku akibat hutang; huraian itu bukan hukuman terhadap setiap penghutang. Buka syarah hadis ↗ · Buka syarah riwayat solat ↗

2. Al-Muhallab, melalui nukilan Ibn Hajar

Dalam syarah hadis no. 2397, Ibn Hajar menukilkan bahawa al-Muhallab mengambil pengajaran sadd al-dhara’i‘, iaitu menutup jalan kepada keburukan: hutang boleh membawa kepada dusta dan mungkir janji. Buka nukilan syarah ↗

3. Ibn al-Munayyir, melalui nukilan Ibn Hajar

Pada tempat yang sama, Ibn Hajar menukilkan penjelasan Ibn al-Munayyir bahawa memohon perlindungan daripada hutang tidak bercanggah dengan keharusan berhutang. Yang dimohon perlindungan ialah keburukan yang menyertainya. Buka nukilan syarah ↗

PENJELASAN

1. Sumber dan status riwayat

Hadis ini sahih dan muttafaq ‘alayh, yakni diriwayatkan oleh al-Bukhari dan Muslim daripada ‘A’ishah RA. Lafaz pendek yang ditanya dinyatakan dalam riwayat al-Bukhari, no. 2397; riwayat no. 832 dan Muslim, no. 589, mengandungi doa yang lebih panjang. Buka teks hadis ↗ · Buka riwayat Muslim ↗

2. Mengapa memohon perlindungan daripada hutang?

Apabila ditanya mengapa Baginda kerap memohon perlindungan daripada hutang, Nabi ﷺ menjelaskan:

إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا غَرِمَ حَدَّثَ فَكَذَبَ، وَوَعَدَ فَأَخْلَفَ.

Maksudnya: “Sesungguhnya seseorang apabila berhutang, dia berbicara lalu berdusta, dan berjanji lalu memungkirinya.” Ini ialah amaran terhadap keburukan yang boleh menyusul akibat hutang, bukan alasan untuk berdusta. Buka teks hadis ↗

3. Dibaca dalam solat

‘A’ishah RA menyatakan bahawa Nabi ﷺ membaca doa ini dalam solat. Al-Bukhari meletakkan riwayat no. 832 di bawah bab doa sebelum salam. Ia boleh diamalkan sebagai doa sebelum salam; riwayat yang disemak ini tidak menetapkan bilangan bacaan khusus. Buka teks hadis ↗

4. Pengajaran berdasarkan syarah ulama

Huraian al-Muhallab mengajak kita mengelakkan jalan yang membawa kepada dusta dan mungkir janji. Pun begitu, seperti penjelasan Ibn al-Munayyir yang dinukilkan Ibn Hajar, doa ini tidak mengharamkan semua pinjaman. Amalkan doa ini sambil menjaga kejujuran dan janji pembayaran. Buka nukilan syarah ↗