Kisah Iblis menangis ketika kelahiran Nabi: adakah sahih?

SOALAN

Hadis syaitan menangis bula nabi lahir

JAWAPAN RINGKAS

Kisah Iblis meraung ketika Nabi SAW dilahirkan ada dinukilkan dalam kitab sirah, tetapi nukilan yang diperiksa tidak menyertakan sanad yang dapat mengesahkan peristiwa itu. Athar Mujahid yang mempunyai sanad pula menyebut pengutusan Nabi sebagai rasul, bukan kelahiran Baginda.

TERJEMAHAN

Iblis meraung empat kali: ketika dilaknat, ketika diturunkan, ketika Rasulullah SAW dilahirkan, dan ketika Surah al-Fatihah diturunkan.

PERAWI

Tidak dinyatakan dalam nukilan kisah kelahiran yang diperiksa

MAKLUMAT SUMBER DAN ULAMA

Ibn Sayyid al-Nas; Abu Nuaym al-Asbahani; Ibn Rajab al-Hanbali

KOMENTAR HADIS

Ibn Sayyid al-Nas menukilkan kisah kelahiran dalam Uyun al-Athar melalui hikayat Abu al-Rabi Ibn Salim daripada Tafsir Baqi bin Makhlad, tanpa menyertakan sanad kisah itu pada petikan tersebut. Abu Nuaym meriwayatkan athar Mujahid dalam Hilyat al-Awliya, 3/299, dengan lafaz pengutusan Nabi. Ibn Rajab menjelaskan bahawa riwayat yang dikenali ialah perkataan Mujahid sendiri.

PENJELASAN

1. Keputusan semakan

Kisah khusus bahawa Iblis menangis ketika Nabi SAW dilahirkan tidak dapat dipastikan kesahihannya daripada nukilan yang diperiksa. Ia tidak wajar disampaikan sebagai hadis sahih atau sabda Nabi SAW.

2. Sumber kisah kelahiran

Dalam Uyun al-Athar, 1/82, Ibn Sayyid al-Nas menyebut hikayat Abu al-Rabi Ibn Salim bahawa Baqi bin Makhlad memuatkannya dalam tafsirnya. Namun, petikan ini tidak membentangkan sanad kepada orang yang mengetahui peristiwa tersebut. Kewujudan cerita dalam kitab tidak dengan sendirinya membuktikan kesahihannya.

3. Athar Mujahid menyebut peristiwa berbeza

Hilyat al-Awliya, 3/299, meriwayatkan daripada Mujahid melalui Abu al-Rabi, Jarir bin Abd al-Hamid dan Mansur. Lafaznya menyebut Iblis meraung ketika Nabi diutuskan sebagai rasul. Perkataan bu‘itha bermaksud diutuskan, sedangkan wulida bermaksud dilahirkan. Kedua-duanya tidak boleh ditukar ganti.

4. Sanad kepada tabiin bukan sanad kepada Nabi

Athar itu dikenali daripada perkataan Mujahid, seorang tabiin. Walaupun jalur kepada Mujahid dinilai kukuh, sumber beliau bagi berita ghaib tersebut tidak dinyatakan. Penilaian itu tidak mengesahkan berita ini sebagai hadis bersambung kepada Nabi SAW, apatah lagi mengesahkan lafaz kelahiran.

5. Cara menyampaikan kepada orang awam

Jika hendak menyebutnya, jelaskan bahawa ia kisah yang dinukilkan tetapi belum terbukti sahih. Perkataan ranna lebih tepat diterjemahkan sebagai meraung. Jangan mengaitkannya dengan sabda Nabi atau menamakan sahabat tertentu tanpa bukti sanad.